Ölü İnternet Teorisi ve Hipergerçeklik

1:42
Ölü İnternet TeorisihipergerçeklikBaudrillardyapay zeka içerikbotlarsimülasyonMatrixhakikatsosyal medyadijital kültür

Ölü İnternet Teorisi, internette gördüğümüz içeriklerin giderek makineler ve botlar tarafından üretildiğini söylüyor. Baudrillard’ın hipergerçeklik kavramıyla birleşince soru büyüyor: Gerçeğin simülasyonu, gerçeğin yerini aldığında ortak hakikat zemini nasıl korunacak?

Sık Sorulan Sorular

Ölü internet teorisi nedir?

İnternet içeriğinin büyük bölümünün insanlar değil botlar ve yapay zekâ tarafından üretildiği, insan etkileşiminin giderek azaldığı iddiası.

Hipergerçeklik ne demek?

Baudrillard'ın kavramı: gerçeğin değil simülasyonunun daha gerçek kabul edilmesi; pazarlanmış imgenin, deneyimlenen gerçekliğin yerine geçmesi.

Bu neden endişe verici?

Ortak hakikat zemini kaybolunca iletişim, siyaset ve toplumsal uzlaşı zorlaşır; kendi kendini üreten bir simülasyon, manipülasyona alabildiğine açık bir alan yaratır.
Transkript
Son günlerde ölü internet teorisi gerçekleşiyor şeklinde bazı postlar dolaşıyor. Teori kabaca internette gördüğümüz içeriklerin aslında robotlar ve yapay zekalar tarafından üretildiğini söylüyor. Güncel rakamlarda her iki içerikten birinin makineler tarafından üretildiğini gösteriyor. Eee yani şimdi bir kavramla konuyu desteklemek istiyorum. Diye bir adam var ve hiper gerçeklik diye bir şeyden bahsediyor. Bir burger reklamındaki o kusursuz hamburgeri düşünün. Kendimiz yemeğe gitsek öyle bir hamburgerin gerçekte var olmadığını görürüz. Ama zihnimizde onun bize Pazarlanmış hali bizim için gerçek ürün haline gelmiştir. İşte hiper gerçeklik, gerçeğin değil, onun simülasyonunun daha gerçekmiş gibi kabul edilmesidir. Tamam, simülasyonu gerçek kabul edelim. Ne olacak ki? Eğer simülasyon bizim gerçeğimiz olursa hakikatin önemi kaybolur. Algılarımız yönlendirilebilir olur. Ne görüyorsak, ne deneyimliyorsak o bizim için gerçek haline gelir. Ama bu başkalarının tasarladığı bir gerçeklik olur. Toplumsal ortak zemin silikleşir. Gerçek nedir sorusuna herkes farklı cevaplar verir. Bu da iletişimde siyasette hatta kişisel ortak hakikatin kaybolmasına yol açar. Kısacası simülasyonun gerçekleşmesi bizi özgürleştiriyor gibi görünür ama aynı anda manipülasyona da çok açık hale getirir. Türkiye'de her gün yakınlığımız toplumsal, ekonomik, siyasi, bir sürü sorunun nedeni ortak zeminin silikleşmesi ve hakikatten uzaklaşmak değil midir? Şimdi öyle internet teorisi de bu göstergelerin çoğunu mu zaten insanlarca değil, makinelerce üretildiğini söylüyor ya. Demek ki her gün saatlerimizi geçirdiğimiz internet aslında kendi kendini üreten bir simülasyona dönüşüyor. İnsan faktörü aradan çıkıyor ama biz hala Orada bir gerçek dünya var sanıyoruz. Hoş geldin Matrix. O yüzden her hafta yenisi çıkan artık tüm bildiklerinizi unutun. Şu yapay zeka öyle bir video üretiyor ki içeriklerini ne kadar çok görüyorsak, gelecek için de bence o kadar çok endişelenmemiz gerekiyor.

Diğer videolar

Hepsini gör
Decathlon botlarında “su geçirir” ifadesi üzerinden şeffaflık, beklenti yönetimi ve güven pazarlamasını anlatan video.Decathlon1:51

Bir Marka Ürününe Neden “Su Geçirir” Yazar?

Decathlon’da botların üzerinde “su geçirir” yazması ilk bakışta anti pazarlama gibi duruyor. Ama bu aslında beklenti yönetimi ve güven stratejisi olabilir. Her ürünü mükemmel göstermeye çalışmak yerine, sınırını açıkça söylemek bazen markayı daha inandırıcı yapar.

su geçirir
Snickers’ın Açken sen sen değilsin sloganı, uygulama niyeti ve motivasyon videoları üzerinden davranış tetikleyicilerini anlatan video.Snickers2:23

Motivasyon Yetmez: İnsanları Harekete Geçiren Şey Tetikleyicidir

Snickers’ın “Açken sen sen değilsin” sloganıyla motivasyon videolarının ilişkisi şu: İnsanlar genel gaz cümleleriyle değil, net tetikleyicilerle harekete geçer. Egzersiz araştırmasındaki uygulama niyeti gibi, Snickers da ürünü “huysuzluk anı”na kodlayarak evrensel bir davranış tetikleyicisi kuruyor.

Açken sen sen değilsin
Uzman körlüğü, çocukların dünyayı algılaması ve içerik üretiminde basit anlatımın önemini anlatan video.basitlik1:18

Basit Anlatmak Neden Bu Kadar Zor?

Bir konuda uzmanlaştığımızda, onu bilmemenin nasıl bir his olduğunu unuturuz. Basitlik değersizlik değil; gereksiz her şeyi çıkarabilme becerisidir. Bu video, uzman körlüğü, içerik üretimi ve sade anlatımın neden en zor işlerden biri olduğunu anlatıyor.

sade anlatım
Pazarlama yalan mıdır sorusu üzerinden hikaye anlatımı, gerçeklik ve algı çerçevesini anlatan video.pazarlama yalan mıdır2:24

Pazarlama Yalan Söylemek Değil, Anlam Çerçevesi Kurmaktır

“Pazarlama biraz da yalan değil midir?” sorusu sert ama önemli. Pazarlama bütünüyle gerçek de değildir; çünkü gerçek tek başına tüketicide anlam üretmez. Bu video, yalan ile hikâye anlatımı arasındaki ince çizgiyi ve markaların algıyı nasıl çerçevelediğini anlatıyor.

📖 Makale varhikaye anlatımı
Bitcoin pizza, Atari arazisi ve Çiftlik Bank üzerinden değer oluşumunu anlatan video.değer oluşumu1:42

Değer Nasıl Oluşur? Bitcoin Pizza, Atari Arazi ve Çiftlik Bank

Bitcoin pizza, Atari sanal arazisi ve Çiftlik Bank örnekleri üzerinden değerin nasıl oluştuğunu anlatan video. 2010'da 10.000 Bitcoin'e alınan pizza, 4,3 milyon dolara satılan metaverse arazisi ve sosyal uzlaşıya dayanan Çiftlik Bank hikâyesi anlatılıyor.

tüketici psikolojisi
Türk markalarının neden Türkçe yerine yabancı isim seçtiğini anlatan video.yabancı isim tercihi1:12

Türk Markaları Neden Türkçe Yerine Yabancı İsim Seçiyor?

English Home, Madame Coco ve Pastavilla, tüketicinin gördüğü ithal kalite ipucunu anlatan video. Simit Sarayı ve Kurukahveci Mehmet Efendi örnekleriyle ritüele yaslanan yerli markaların farkını gösteriyor.

tüketici psikolojisi