Daktilo Kızları ve Teknolojik Feminenlik

Bilgisayar aslında makinelere değil kadınlara deniyordu. Evet yanlış duymadım. Bin dokuz yüzlerin başında computer kelimesi bir meslek ismiydi. Hesap yapan insanlar. Yani computers. Bilgisayar kadındı derken metafor olarak kullanıyorum tabii. Kelime önce insan anlamındaydı ve o insanların büyük kısmı da kadındı. Çünkü o dönemde hesap yapmak, sabır, dikkat ve titizlik gerektiriyordu. Yani bir anlamda kadın işi sayılıyordu. Kadınlar bilgisayar olarak işe alınıyordu. Sonra o kadınlar bir cihazın başına geçmeye başladı. Daktilo. Daktilo kadınların ofislere girmesini ama bu eşitlik sağlamadı. Daktilo kadınların modern iş hayatına açılan kapısıydı ama aynı zamanda sessizliğin ve düşük ücretin de sembolüydü. Bin sekiz yüzlerin sonunda Amerika'da daktiristlerin sadece yüzde on ikisi kadındı. Yirmi yıl sonra bu oran yüzde yetmiş beşe kadınların parmakları daha narin olduğu için daktilo onlara daha uygundu. Evet gerçekten böyle yazıyordu kaynaklarda ve reklamlarda. Yani teknoloji bile kadın gibi olmalıydı. Daktilo bir kadın imgesiyle birlikte pazarlanıyordu. Mesela bu reklam. Mutlu sekreter memnun patron. Erkenci Döneminde bizde de aslında benzer bir sahne vardı. Gazetelerde daktilo kız ilanları, romanlarda daktilo başındaki modern ama ölçülü kadın figürleri Baha Nur Garan Gökşen'in cumhuriyet kadınlarının mesleği olarak Türk hikayesinde daktilo Kızlar isimli bir kitabı var. Yeri gelmişken buna da göz atmanızı öneririm. Bahsettiğim bu durumun literatürde bir adı da var. Teknofeminizm olarak geçiyor. Daktilo da bunun erken örneği işte. Kadın ofise giriyor ama makineyle uyumlu olacak şekilde sessiz, hızlı, dikkatli. Yani teknoloji kadınsılaştırılıyor ama bu feminallik güç değil. Uyum anlamına özetle. Daktilo kadınları ofise soktu. Evet ama aynı zamanda onların emeğini de ucuz hale getirdi