WhatsApp Boykotu Neden Tutmadı? Ağ Etkisi — Talha Çaydere

WhatsApp boykotuna ne oldu? Bir aralar WhatsApp boykot ediliyordu; Telegram'a, BiP'e geçiliyordu. Geçilebildi mi? Hayır. Başka örneklerle gidelim. Türkiye'de, hatta dünyada iPhone kullanıcıları iMessage yerine WhatsApp kullanmasına karşın ABD'de iMessage kullanılıyor mesela. Peki ama neden böyle oluyor? Bir sistem bir kez bir yola girdikten ve kullanımı herkesçe kabul edildikten sonra, daha iyi alternatiflerin çıkması bir şey değiştirmiyor. Türkiye'de 2010 öncesinde SMS pahalı bir şeydi; her mesaj kontörden düşüyordu. Sınırsız SMS paketleri 2010'ların ortasından itibaren yaygınlaştı, hatta günümüzde çoğu paket hâlâ 250 SMS sunuyor. Aynı dönemde WhatsApp Android'e geldi ve Türkiye'de ucuz Android telefonlar tam o dönemde yaygınlaşmaya başladı. WhatsApp, SMS'in yerini dolduran bedava bir kurtarıcı oldu. Alışkanlık bir kez oturdu; bugün iPhone kullanımı artsa bile WhatsApp payını hiç kaybetmedi. ABD'de ise tam tersi oldu. Operatörler sınırsız SMS'i, WhatsApp daha ortada yokken paketlere dahil etmişti. Yani Amerikalı kullanıcı için mesajlaşma zaten bedavaydı, yeni bir uygulamaya ihtiyaç yoktu. Apple'ın pazar payı da yüksek ve herkesin cebinde iPhone varken iMessage ağ etkisini otomatik olarak kazandı; WhatsApp'a çok ihtiyaç duyulmadı. Bu aslında hayatın birçok yerinde karşımıza çıkan bir örüntü. F klavye Türkçeye daha uygun belki, ama Q klavye hâlâ vazgeçilmez. ABD hâlâ metrik sistem yerine inç ve mil kullanıyor, çünkü tüm altyapıyı değiştirmek pratik değil ve çok maliyetli. Aradan 20 yıl geçmesine rağmen parayı milyon, milyar olarak okuyan insanların varlığı ya da İngiltere'de trafiğin hâlâ soldan akması gibi — ki ilginç bir hikâyesi var, bir sonraki Reels'te anlatacağım. Yani topluma bir kez oturan bir alışkanlık, daha iyi bir alternatif çıksa bile kolay kolay kırılmıyor.