Fiat Egea Üretimi Neden Durduruldu? — Talha Çaydere
TOFAŞ'ın Fiat Egea üretimini durdurma kararı üzerinden fırsat maliyeti ve ölçek hiyerarşisi kavramlarını anlatan video. Passat sedan'ın Avrupa'da kaldırılıp Çin'de satışa devam etmesiyle karşılaştırmalı olarak ele alıyor.
fırsat maliyetimarka stratejisifiat egeaotomotiv sektörüüretim kararları
TranskriptAç
Türkiye'nin en çok satan arabası Fiat Egea'nın üretimi neden durdu?
TOFAŞ'ın CEO'su gerekçe olarak müşterilerin sedan modellerden SUV'ye kaymasını gösteriyor. Yapısal gerekçesi ise bant kapasitesi: Egea üretmek yerine kar oranı yüksek başka bir model üretmek şirket için daha karlı hale geliyor. Yani Egea satmadığı için durdurulmadı. Buna fırsat maliyeti deniyor; mesele arabanın satıp satmaması değil.
Bunun bir benzerini Passat sedan tarafında görüyoruz. Passat sedan modeli 2021 itibarıyla tüm Avrupa'da kaldırılmasına karşın Çin'de hâlâ satılıyor. Doğuş Otomotiv Yönetim Kurulu Başkanı, karar öncesinde "Almanya dahil, dünyada Türkiye'den daha fazla Passat sedan satılan bir ülke yok" demişti. Yani Türkiye dünyanın en büyük Passat sedan pazarıydı ve model buna rağmen kaldırıldı. Demek ki dünyanın en büyük pazarı olmak bile yetmiyor; çünkü bu kararlar ülke ölçeğinde değil, kıta ölçeğinde alınıyor.
Buna da "ölçek hiyerarşisi" diyelim. Sizin talebiniz gerçek, ama o talep Excel tablolarının içinde tek bir satır. Kıtanın geneli başka yöne dönmüşse, o satırın büyüklüğü de kararı değiştiremiyor. Çünkü şirketler üretim ve dağıtım maliyetlerini de hesaba katarak, Passat peynir ekmek gibi satacak olsa bile Türkiye'de SUV'a, Avrupa'da station wagona olan talep ve elektrikli araç üretimine odaklanmak istemeleri nedeniyle karlı bulmuyor olabilir. Şu SUV sevdası yüzünden ne güneşler batıp gidiyor.
Bir sonraki videoda fırsat maliyetinin hayatımızda nasıl karşımıza çıkabileceğini örneklerle anlatacağım, takipte kalın.
Sık Sorulan Sorular
Fırsat maliyeti nedir?
Bir seçeneği seçerken vazgeçilen en değerli alternatifin maliyetidir. Egea üretmeye devam etmenin maliyeti, aynı bantta üretilebilecek daha kârlı modelden vazgeçmekti.
Egea satıyordu; neden yine de kaldırıldı?
Üretim kararları satış adedine değil kârlılığa ve kapasiteye bakar. Bant sınırlıyken "satan model" ile "en çok kazandıran model" aynı şey değildir.
Türkiye'nin en büyük pazar olması neden yetmedi?
Ölçek hiyerarşisi: talebin gerçek ama küresel tabloda tek bir satır. Kıtanın geneli SUV ve elektrikliye dönmüşse, tek pazarın büyüklüğü kararı değiştiremiyor.
