Mozart dinleyen bebeklerin daha zeki olacağı iddiası, araştırmanın anlattığından çok daha büyük bir pazarlama efsanesine dönüştü. Baby Einstein’dan klasik müzik CD’lerine kadar büyüyen bu endüstri, ebeveyn suçluluğunun nasıl pazarlanabildiğini gösteriyor.
Soru
Mozart etkisi nasıl ebeveyn pazarlamasına dönüştü?
Kısa cevap
1993'te Nature'da yayımlanan orijinal çalışma bebeklerle ilgili bile değildi: üniversite öğrencilerinde, kâğıt katlama gibi basit görevlerde 10-15 dakikalık geçici bir performans artışı ölçülmüştü. Medya bunu "Mozart dinleyen zeki olur"a çevirdi; CD üreticileri ve Baby Einstein (sonradan Disney satın aldı) devreye girdi, Georgia valisi her yenidoğana klasik müzik CD'si için bütçe ayırdı. Kalıcı zekâ artışı kanıtı olmadan, ebeveyn suçluluğu üzerine kurulu milyar dolarlık bir endüstri doğdu.
Sık Sorulan Sorular
Mozart etkisi gerçek mi?
+
Orijinal bulgu, yetişkinlerde bazı görevlerde 10-15 dakikalık geçici performans artışıydı; kalıcı IQ artışı gösteren bilimsel kanıt yok.
Baby Einstein nasıl bu kadar büyüdü?
+
Efsanenin en büyük ticari kazananıydı; o kadar büyüdü ki Disney satın aldı. "The Mozart Effect" isminin ticari markası bile alınıp kitap ve CD serilerine dönüştürüldü.
Bebeğe klasik müzik dinletmek zararlı mı?
+
Hayır, müzik güzel bir bağ kurma aracı. Sadece bebeği dâhi yapmayacağını bilmek ve suçluluk pazarlamasına kapılmamak yeterli.
TranskriptAçKapat
Hamileyken karnına kulaklık dayayıp bebeğine Mozart dinletenler hatırladın mı? Ya da belki de sen yapmışsındır. Hani şu klasik müzik dinletirsen, çocuğun IQ'su artar, matematik zekası gelişir efsanesine. Peki sana bunun tarihin en başarılı, ebeveyn suçluluk pazarlaması örneklerinden biri olduğunu söylesem. Gelin olayın aslına inelim. Her şey bin dokuz yüz doksan üç yılında, Frances Rauscher isimli bir araştırmacının Nature dergisi'nde yayınlanan bir makalesiyle başladı. Ama aslında Çalışma Bebeklerle ilgili değildi. Denekler üniversite öğrencileriydi. Ve çıkan sonuç da zekalarının Arttığını da göstermiyordu. Kağıt kesme, katlama gibi basit testlerde sadece on, on beş dakikalık geçici bir performans artışı görülmüştü. Yani kalıcı bir zeka artışı yoktu aslında. Ama bu gri alan çok sevindi. Medya bunu aldı. Mozart dinleyen zeki olura çevirdi. Oyuncak firmaları, CD üreticileri hemen devreye girdi. Kuşkusuz bu furyanın en büyük kazananı Baby Einstein firmasıydı. O kadar büyüdü ki hatta Disney tarafından satın alındı. Brainy Baby gibi rakipleri sahneye çıktı. Anne karnına yerleştirilen daha doğrusu karnının üzerine kulaklık oyuncakları ve kol hatta iş o kadar büyüdü ki bin dokuz yüz doksan sekizde ABD'nin Georgia Valisi eyalette doğan her bebeğe bir klasik müzik CDC hediye edilmesi için bütçe bile ayırdı. Bir diğer isimse Don Campbell isimli bir müzisyendi. The Mozar effect isminin ticari markasını satın aldı. Sadece bebekler için değil bedeninizi iyileştirmek için Mozart zekanızı güçlendirmek için Mozart gibi serilerle onlarca kitap ve CD derlemesi milyar dolarlık bir endüstri işte böyle doğdu. Yani Mozart dinletmek kötü mü? Asla. Müzik ruhun gıdasıdır. Bağ kurarsınız tabii ama bebeğiniz onu dinleyince dahi falan olmayacak. Sadece iyi müzik dinlemiş bir bebek olacak. O yüzden o kulaklığı yavaşça karnından çekebilirsin. Suçlu hissetmene gerek yok.
