Jennifer Lawrence’ın Oscar sahnesinde düşmesi onu zayıflatmadı; daha sevilebilir kıldı. Pratfall effect, kusursuz görünen insanların küçük hatalarla daha insani algılanabileceğini anlatır. İnsan beyni mükemmellikle değil, bağ kurulabilirlikle ilişki kurar.
Soru
Mükemmellik neden sıkıcıdır?
Kısa cevap
Çünkü insan beyni mükemmelliği ödüllendirmek için değil, bağ kurmak için tasarlanmış. 2013 Oscar'ında Jennifer Lawrence sahneye çıkarken merdivenlerde düştü ve ondan önceki hiçbir isim ayakta alkışlanmamışken salon onu ayakta alkışladı. Pratfall etkisi deneyinde de aynı şey görüldü: soruların neredeyse hepsini bilen yarışmacı, üstüne bir de kahve döktüğü kayıtta kusursuz göründüğü kayıttan çok daha fazla sevildi. Hata, asıl uzmanlığı zedelemediği sürece insanı daha bizden yapar.
Sık Sorulan Sorular
Pratfall etkisi nedir?
+
Yetkin birinin küçük bir sakarlık ya da kusur sergilemesinin, onu daha sevilebilir kılması. Yetkinlik yoksa aynı hata ters teper; etki, uzmanlıkla birleşince çalışır.
Markalar için ne anlama gelir?
+
Ulaşılmaz ve kusursuz görünmek yerine kırılganlığını ve insani tarafını gösterebilen marka ve liderler daha samimi algılanır.
Sosyal medyada karşılığı ne?
+
Hep kazandığını gösteren hesaplar değil, ara sıra kaybettiğini ve hata yaptığını da paylaşanlar daha güçlü bağ kurar: yanlış yaptı ama insanım, ben de yapabilirim.
TranskriptAçKapat
İki bin on üç seksen beşinci Oscar ürünlerinde Jennifer Lawrence en iyi kadın oyuncu ödülünü almak için sahneye doğru yürüyor. Ve birden merdivenlerde tökezleyip düşüyor. Ama ayağa kalkıp mikrofona ulaştığında tüm salon onu çılgınca ayakta alkışlamaya başlıyor. Oysa ondan hemen önce ödül alan isimler ayakta alkışlanmamıştı. Neden bir önceki isimler ayakta alkışlanmadı da Jennifer Lawrence sahneye ulaştığında ayakta alkışlanmaya başladı. Çünkü insan beyni mükemmelliği ödüllendirmek için tasarlanmamış bence. Bağ kurmak için tasarlanmış. Bin dokuz yüz bir deney yapılıyor. Katılımcılara bir bilgi yarışmasının kaydı izletiliyor. Yarışmacı neredeyse tüm soruları doğru yanıtlıyor ama kayıtlardan bir tanesinde adam bir de kahvesini üstüne döküyor. Üzerine kahve döken yani küçük sakarlıklar yapan kişinin başından sonuna kusursuz görünen kişilere göre çok daha fazla sevildiği ortaya çıkıyor. Çünkü mükemmellik aslında birazcık sıkıcıdır ve insanlıktan da uzaktır. Gerekli lider olmamı gerek bir marka ulaşılamaz veya görünmek yerine hata yapabilen, kırılganlığını ve insani tarafını gösteren yapılar Bize her zaman daha samimi gelir. Sosyal medyada gerçekten Marco'nun insanlar kimler? Ya hep kazananlar mı? Hep çok iyi hayatını gösterenler mi? Yoksa arada kaybettiklerini de gösteren insanlar mı? Ya da hata yaptığını da gösteren insanlar. Hata yapmak o alandaki asıl uzmanlığı zedelemediği sürece aslında bizi tırnak içinde daha bizden yapan şeyler. Mesela yanlış yaptı. Ama insanım. Yapabilirim.
